Een veilig gevoel met een noodknop die past

Een goede noodknop draagt u continu op uw lichaam zodat u deze direct kunt indrukken bij een noodsituatie. De noodknop moet op een goed bereikbare plek worden gedragen, zoals om uw pols of voor op uw borst. Als u de noodknop in een broekzak of handtas plaatst, is de kans groot dat u deze niet kunt bedienen als u bijvoorbeeld bent gevallen of ineens onwel wordt.

Als u gemakkelijk uw pols breekt, is het aan te raden om de noodknop voor op uw borst te dragen. Mocht u bij een val één van beide polsen breken, dan kunt u altijd met de andere vrij beweegbare arm op de noodknop drukken die u voor op uw borst draagt. Als u de noodknop om uw pols draagt, is dit niet altijd meer mogelijk.

Veel mensen willen niet dat anderen zien dat zij een noodknop gebruiken en kiezen daarom voor een noodknop die discreet, dus onzichtbaar, gedragen kan worden. Sommige aanbieders hebben noodknoppen die u met een kledingclip aan uw (onder)kleding kunt vastmaken, bijvoorbeeld aan een bh-bandje of onderhemd. Persafe is hiervan een voorbeeld. Zo zit de noodknop onder uw kleding en kunt u in geval van nood direct door uw bovenkleding heen drukken om alarm te maken.

Een polsalarm kunt u ook ’s nachts omhouden tijdens het slapen. Een alarm dat om de hals wordt gedragen, is minder geschikt om mee te slapen vanwege de kans op valse alarmen. Een alarmknop met kledingclip kunt u vaak wel aan uw nachtkleding vastmaken.

Een noodknop moet 24 uur per dag gedragen kunnen worden zonder dat u hiervan last ondervindt. Daarom spelen zowel de afmetingen als het gewicht een belangrijke rol.

Belangrijk is dat de noodknop één drukvlak heeft dat groot genoeg is om gemakkelijk in te drukken. Noodknoppen met meerdere knoppen, zoals sommige horloges, zijn minder geschikt omdat in een panieksituatie verwarring kan ontstaan over welke knop moet worden ingedrukt.

Als de noodknop voor op de borst wordt gedragen, is het gewicht extra belangrijk. Noodknoppen die zwaarder zijn dan 25 gram zijn behoorlijk zwaar om te dragen en komen bij vooroverbuigen vervelend naar voren.

Ook de afmetingen zijn belangrijk voor het draagcomfort: hoe kleiner, hoe beter. Een ronde vorm heeft daarbij de voorkeur boven een vierkante vorm.

Tips: Persafe, FocusCura, CSI en Lifewatcher.

De ideale noodknop hoeft niet opgeladen te worden, maar heeft een eigen batterijreserve van minimaal één jaar, waarna u de batterij zelf kunt vervangen.

Noodknoppen die regelmatig opgeladen moeten worden (meerdere keren per week), brengen het risico met zich mee dat dit wordt vergeten. De noodknop werkt dan niet meer en u kunt geen alarm maken. Bovendien is de noodknop tijdens het opladen niet beschikbaar om te alarmeren.

De ideale noodknop is 24 uur per dag inzetbaar, omdat u nooit weet wanneer een noodsituatie kan ontstaan.

Tips voor thuis en onderweg: Persafe.
Tips voor alleen thuis: FocusCura, CSI en Eurocross.

Bij een noodsituatie is er vaak paniek. U moet dan niet hoeven nadenken over welke knop u moet indrukken om snel hulp in te roepen. Daarom is het belangrijk dat de noodknop één drukvlak heeft dat groot genoeg is om gemakkelijk in te drukken.

Noodknoppen met meerdere knoppen, zoals sommige horloges, zijn minder geschikt omdat in een panieksituatie verwarring kan ontstaan over welke knop moet worden ingedrukt.

Er worden veel noodknoppen aangeboden die IP67-waterdicht zijn. Dit betekent dat u met deze noodknoppen kunt douchen, maar er niet mee kunt zwemmen of in een ligbad gebruiken.

De douche is een plek waar vaker wordt gevallen dan op andere plekken in de woning. Daarom is het belangrijk dat u een noodknop bij u hebt in de douche. Als de noodknop geschikt is voor gebruik onder de douche, houdt u deze tijdens het douchen aan.

Is uw noodknop niet waterdicht? Gebruik dan een hersluitbaar, waterdicht ziplockzakje met ritssluiting en plaats dit op de bodem van de douche. Als u bent gevallen, kunt u door het zakje heen op de noodknop drukken om hulp in te roepen.

Een noodknop moet 24 uur per dag worden gedragen. Daarom zijn het gewicht, de afmetingen en het materiaal belangrijk voor een prettig draagcomfort. Omdat de noodknop vaak direct op de huid wordt gedragen, zijn de volgende eigenschappen belangrijk:

• Hypoallergeen en BMA-vrij: kies voor een behuizing van hoogwaardig medisch kunststof of siliconen. Dit helpt huidirritatie, roodheid of allergische reacties bij langdurig dragen te voorkomen.
• Zachte polsbanden: gaat uw voorkeur uit naar een polsband, kies dan voor een buigzaam siliconen bandje in plaats van hard plastic of metaal.
• Lichtgewicht: het materiaal moet zo licht mogelijk zijn. Als de noodknop te zwaar of te groot is, bestaat de kans dat de alarmgever deze afdoet en niet meer draagt.

Een professionele noodknop is uitgerust met een zelftestfunctie. Hiermee controleert u de werking van de volledige alarmketen zonder een echt alarm te maken. Zo kunt u regelmatig controleren of:

• de noodknop nog goed werkt;
• de mobiele verbinding functioneert;
• de GPS beschikbaar is;
• de technische verbinding met de alarmdienst in orde is.

Het grote voordeel is dat u dit zo vaak kunt doen als u wilt, zonder:

• uw contactpersonen onnodig te storen;
• de meldkamer met testoproepen te belasten;
• een aparte testafspraak te hoeven maken.

Dat maakt de kans groter dat gebruikers daadwerkelijk regelmatig testen. Dat is belangrijk, want een noodknop waar maandenlang niet naar wordt omgekeken, kan ongemerkt een probleem krijgen, zoals een defecte batterij of een verbindingsprobleem.

Tip: Persafe.

Een aantal alarmsystemen op de Nederlandse markt is uitgerust met sensoren die een val, en het daarna niet meer bewegen, kunnen detecteren en automatisch alarm kunnen maken. Dit is een ondersteunend systeem naast het zelf indrukken van de noodknop. Voorbeelden: NL-Senioren Alarmering, Persafe en KUUS.

Noodknoppen met automatische valdetectie detecteren niet elke val. De meeste systemen zijn ontworpen om specifieke soorten vallen te herkennen met sensoren, zoals een versnellingsmeter en soms een gyroscoop. Ze letten bijvoorbeeld op een combinatie van:

• een plotselinge, snelle beweging omlaag;
• een harde schok bij het neerkomen;
• daarna weinig of geen beweging, alsof iemand op de grond ligt.

Daardoor worden veel echte vallen herkend, maar er zijn beperkingen:

• Vaak wel gedetecteerd: een val waarbij iemand voorover, achterover of opzij op de grond terechtkomt.
• Soms niet gedetecteerd: een langzame glijpartij langs een muur, een gecontroleerde val in een stoel of bed, of een val waarbij de schok heel beperkt is, bijvoorbeeld als de alarmgever in elkaar zakt.
• Valse meldingen kunnen voorkomen: bijvoorbeeld bij een harde sprong, intensief sporten of een plotselinge beweging.

Daarom vragen veel noodknoppen na een gedetecteerde val eerst of alles in orde is. Als de gebruiker niet reageert, wordt automatisch een alarm verstuurd.

Kortom: valdetectie vergroot de veiligheid aanzienlijk, maar biedt geen garantie dat elke val wordt herkend.

Als u nog zelfstandig de woning verlaat, is het altijd aan te bevelen om een noodknop te kiezen die ook onderweg, dus buiten uw woning, werkt. Er kan namelijk altijd iets gebeuren terwijl er niet direct andere personen in de buurt zijn om te helpen.

Denk hierbij ook aan de kelder van het appartementsgebouw of de lift. Een huisalarmsysteem werkt ècht alleen in uw eigen woning.

Noodknoppen zonder abonnement maken gebruik van prepaid gsm-telefoonkaarten. Dit betekent dat u er zelf verantwoordelijk voor bent dat er voldoende tegoed beschikbaar is wanneer zich een noodsituatie voordoet. Als er onvoldoende of geen tegoed op de prepaidkaart staat, werkt het alarm niet.

Houd er ook rekening mee dat de noodknop meerdere keren verbinding maakt met het alarmplatform voor locatie-updates en om de verbinding te testen. Hiervoor wordt tot 50 MB data per maand gebruikt, wat bij KPN ongeveer € 5 per maand kost. Geen abonnement betekent dus niet dat er geen maandelijkse kosten zijn.

Daarnaast moet u erop letten dat uw prepaidtegoed niet vervalt. KPN, Lebara en andere prepaid-aanbieders hanteren bijvoorbeeld de regel dat u minimaal één keer per 90 dagen een sms of uitgaand gesprek moet uitvoeren. Anders kan uw tegoed vervallen.

Bij een abonnement betaalt u voor het beschikbaar stellen van het alarm, dat niet afhankelijk is van prepaidtegoed en dus altijd werkt, en voor de aangesloten meldkamer. Bij een huisalarm is alarmeren naar de meldkamer verplicht. Bij andere aanbieders kunt u kiezen tussen een meldkamer- of contactpersonenabonnement.

Er zijn aanbieders die bij een contactpersonenabonnement een meldkamer-vangnetfunctie hebben. Als de contactpersonen niet reageren, wordt de meldkamer automatisch actief en neemt deze de oproep over. Deze functie wordt aangeboden door Persafe en Feenstra.

Besluit u om een abonnement te nemen, dan is er de keuze of de meldkamer of uw eigen contactpersonen de alarmoproep als eerste ontvangen. Bij een alarm met een prepaid simkaart, dus zonder abonnement, zijn dit altijd uw eigen contactpersonen.

Wilt u dat de meldkamer de alarmoproep als eerste ontvangt, dan kiest u voor een meldkamerabonnement. Wilt u dat eerst uw eigen contactpersonen worden gewaarschuwd, dan is het belangrijk om te weten dat de werking per alarm verschilt.

Bij noodknoppen met een ingebouwde gsm-simkaart, zoals Feenstra, NL-Senioren Alarmering, Lifewatcher en KUUS, wordt een bellijst gestart. De contactpersonen worden in een vooraf bepaalde volgorde opgebeld. Afhankelijk van de aanbieder en het abonnement gaat het om één contactpersoon of, bij de meeste aanbieders, drie contactpersonen.

Als een contactpersoon voicemail heeft ingeschakeld, bestaat het risico dat de volgende contactpersonen niet worden gewaarschuwd. De alarmoproep is bij deze systemen een binnenkomend telefoongesprek die kan "doodlopen" op de voicemail. Om de GPS-locatie van de alarmgever te zien, moeten contactpersonen daarnaast een app openen.

Er zijn ook moderne alarmsystemen, zoals Persafe, waarbij alle contactpersonen de alarmoproep tegelijkertijd ontvangen en direct kunnen zien wie het dichtst bij de alarmgever is. De contactpersonen worden niet gebeld; er opent automatisch een app op hun telefoon met luide pieptonen, vergelijkbaar met een NL-Alert. Op het scherm is direct de locatie van de alarmgever zichtbaar.

Meerdere contactpersonen kunnen de alarmoproep aannemen, met de alarmgever spreken en ook direct met elkaar overleggen. Bij deze moderne alarmen vormt ingeschakelde voicemail geen probleem, omdat de alarmoproep hier doorheen komt en ook de instelling ‘Niet storen’ kan doorbreken.

Er zijn weinig aanbieders in Nederland die een meldkamer-vangnetfunctie in hun contactpersonenabonnement hebben. Persafe en Feenstra bieden deze functie aan.

Deze functie houdt in dat de meldkamer de oproep automatisch overneemt en contact maakt met de alarmgever als de eigen contactpersonen niet reageren. Dit is een belangrijke veiligheidsfunctie, omdat het altijd kan voorkomen dat contactpersonen een keer niet reageren.

Bij Persafe kunnen de contactpersonen de meldkamer ook oproepen nadat zij de alarmoproep hebben aangenomen. Dit kan belangrijk zijn bij noodsituaties waarbij een 112-hulpdienst moet worden ingezet. De meldkamer van Persafe kan dan sneller een ambulance uitsturen dan wanneer de contactpersonen zelf 112 bellen.

Er worden in Nederland alarmeringsabonnementen aangeboden waarbij geen minimale contractduur (minimale looptijd) geldt. Er worden ook abonnementen aangeboden waar u minimaal 12 maanden en in sommige gevallen zelfs 24 maanden aan vastzit.

De aanbieders die geen minimale contractduur hanteren zijn niet duurder, en vaak zelfs goedkoper, dan de aanbieders met een minimale contractduur.

Het is dus verstandig om hier kritisch naar te kijken.

Aanbieders van een alarmabonnement zonder minimale contractduur: Persafe, FocusCura, CSI, Altide, Eurocross, Lifewatcher en Wuzzi.

Aanbieders van een alarmabonnement met minimale contractduur: NL-Alarmering (24 maanden), Feenstra (24 maanden) en Leef Samen Onderweg (12 maanden).

Als er een noodsituatie is waarbij geen ambulance ingezet hoeft te worden, dan moet de meldkamer eigen contactpersonen voor u kunnen oproepen. Als er geen contactpersonen zijn, kunt u contact opnemen met uw lokale thuiszorg- of Buurtzorgorganisatie en informeren of zij nieuwe cliënten aannemen voor 24-uurs alarmopvolging.

Als zij bereid zijn om dit te doen, kunt u met deze zorgorganisatie een overeenkomst aangaan voor de opvolging. Vraag daarbij ook of u vrije keuze hebt welk alarmsysteem u wilt gebruiken. Sommige zorgorganisaties dwingen u namelijk om een bepaald alarmsysteem te gebruiken, met over het algemeen hogere kosten dan wanneer u vrije keuze hebt.

Vaak is het argument dat zij alleen met dat specifieke alarmsysteem samenwerken. Dit is dubieus, omdat alle alarmaanbieders in Nederland gebruik maken van een gecertificeerde alarmcentrale die zonder problemen een lokale zorginstelling kan oproepen.

Helaas zien we de afgelopen jaren steeds meer zorgorganisaties die niet meer de 24-uurs alarmopvolging willen verzorgen. Zij nemen dan geen nieuwe cliënten meer aan, willen alleen de opvolging doen als de cliënt op dat moment ook door de zorgorganisatie wordt verpleegd, of zijn slechts een aantal uren per dag beschikbaar voor opvolging, bijvoorbeeld niet ’s nachts en niet in het weekend.

Dat is natuurlijk niet werkbaar, omdat u nooit vooraf weet wanneer u het alarm nodig hebt. Kijk bij 4.2 wat uw alternatief is.

Als er een noodsituatie is waarbij geen ambulance ingezet hoeft te worden, dan moet de meldkamer eigen contactpersonen voor u kunnen oproepen. Als er geen contactpersonen zijn, kunt u mogelijk gebruik maken van een beveiligingsonderneming die in uw buurt actief is met surveillancewagens. De beveiligingssurveillant kan dan naar u toekomen om u te helpen, bijvoorbeeld met opstaan na een val.

Sommige aanbieders van personenalarmering hebben overeenkomsten met landelijke of regionale beveiligingsondernemingen en bieden deze opvolgingsdienst via hun website aan. U betaalt dan een extra vast bedrag per maand voor een opvolgingsabonnement naast uw personenalarmeringsabonnement, plus een bedrag per inzet van de beveiligingspersoon die naar u toekomt.

Aanbieders van personenalarmering die deze opvolgingsservice aanbieden: Persafe, NL-Alarmering en Leef Samen.

Kijk bij deze aanbieders op hun website of bel hun klantenservice om te vragen of de opvolgingsservice in uw stad of gemeente wordt aangeboden.

De eenmalige aanschaf- en installatiekosten van de noodknop kunnen onder voorwaarden vanuit de basisverzekering worden vergoed. De maandelijkse kosten voor de meldkamer, het abonnement, worden niet door de zorgverzekeraar vergoed.

Houd er rekening mee dat de maandelijkse abonnementskosten over de volledige looptijd een veel hogere kostenpost kunnen vormen dan de eenmalige aanschafkosten. Daarom is het verstandig om een alarmsysteem met lage maandelijkse kosten te kiezen.

Voor vergoeding van de eenmalige aanschaf- en installatiekosten stellen zorgverzekeraars strenge voorwaarden. Daardoor worden in de praktijk veel aanvragen afgewezen. De voorwaarden zijn:

1. Er moet een duidelijke noodzaak zijn om onmiddellijk medische of technische hulp van buitenaf in te roepen.
2. De aanvrager moet gedurende langere tijd op zichzelf zijn aangewezen.
3. De aanvrager is in een noodsituatie niet in staat zelfstandig de telefoon te gebruiken.

De zorgverzekeraar bepaalt uiteindelijk of er sprake is van een medische indicatie. De mening van de behandelend arts is daarbij niet altijd doorslaggevend.

Een grote uitzondering in Nederland is Zilveren Kruis. Deze zorgverzekeraar biedt aanvullende pakketten aan die onder voorwaarden ook de maandelijkse meldkamerkosten dekken. Bent u bij Zilveren Kruis verzekerd, neem dan contact met hen op en overleg een verklaring van uw huisarts of behandelend arts.

Standaard vergoedt Zilveren Kruis een huisalarmsysteem van Eurocross, waarmee u alleen thuis alarm kunt maken. Als u het alarm ook onderweg nodig hebt, bijvoorbeeld wanneer u de woning verlaat, kan Persafe worden vergoed.

Uw gemeente beoordeelt of u door de inzet van personenalarmering langer zelfstandig thuis kunt wonen en zelfredzaam kunt blijven. Daarbij kijkt de gemeente naar uw individuele situatie. Woont u bijvoorbeeld alleen en hoe groot is het risico op vallen of een medische noodsituatie?

De Wmo schrijft niet voor dat gemeenten personenalarmering moeten verstrekken. De gemeente moet onderzoeken welke voorziening passend bijdraagt aan uw zelfredzaamheid en ervoor zorgt dat u zo lang mogelijk thuis kunt blijven wonen. Als personenalarmering daarvoor de meest passende oplossing is en er geen redelijk alternatief bestaat, ligt toekenning voor de hand.

Neem contact op met uw gemeente of met uw Wmo-consulent als u daarmee al bekend bent. U kunt de volgende vraag stellen:

Ik verzoek om een Wmo-onderzoek omdat ik door mijn gezondheidssituatie niet langer veilig zelfstandig thuis kan wonen zonder een voorziening waarmee ik in een noodsituatie direct hulp kan inschakelen.

Omschrijf bijvoorbeeld:

• ik woon alleen;
• ik heb een verhoogd valrisico;
• ik kan na een val mogelijk niet zelfstandig opstaan;
• ik ben soms niet in staat de telefoon te bereiken;
• als ik onwel word, kan ik niet snel hulp inschakelen;
• er is niet altijd iemand beschikbaar die regelmatig controleert;
• zonder passende voorziening ontstaat een onveilige situatie.

Deze voorziening is noodzakelijk om mijn zelfredzaamheid te behouden en verantwoord zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen.

Voeg bewijs toe

Een sterke aanvraag bevat zoveel mogelijk objectieve informatie, bijvoorbeeld:

• een brief van de huisarts;
• een verklaring van de wijkverpleegkundige;
• een verslag van een ergotherapeut of fysiotherapeut;
• informatie over valincidenten;
• informatie over medicatie die duizeligheid veroorzaakt;
• informatie over medische aandoeningen die het risico vergroten.

Hoe objectiever de onderbouwing, hoe sterker de aanvraag.

Nog een praktische tip

Vraag tijdens het keukentafelgesprek expliciet aan de Wmo-consulent:

Kunt u in uw onderzoeksverslag opnemen welke concrete risico’s u ziet voor mijn veiligheid als ik géén voorziening krijg?

Die vraag is belangrijk. Als de consulent erkent dat er veiligheidsrisico’s zijn, maar vervolgens geen passende voorziening adviseert, moet de gemeente dat in haar besluit goed motiveren. Dat kan van betekenis zijn als u later bezwaar maakt.